Waar ligt Tétouan?

Tétouan ligt in het noorden van Marokko, ongeveer 60 kilometer ten oosten van Tanger, in de vallei van de rivier de Martil. De stad ligt tussen bergen en boomgaarden met sinaasappels, amandelen, granaatappels en cipressen, en het Rifgebergte begint vlak achter de stad. Chefchaouen ligt in hetzelfde gebied, dus de twee steden combineer je makkelijk in één reis.

Het klimaat is mediterraan: de winters zijn mild en nat, de zomers heet en droog.

De stad ligt tegen de berghelling van de Jebel Dersa, met de vallei van de Martil aan haar voeten. Vanaf de Jebel Dersa heb je een panoramisch uitzicht over de stad en de vallei, vooral rond zonsopgang of zonsondergang.

De geschiedenis van Tétouan

De naam komt waarschijnlijk van het Berberse tiṭṭawin, dat “ogen” of “waterbronnen” betekent. De Mariniden bouwden hier eind 13e eeuw een kasbah, maar het huidige gezicht van de stad ontstond eind 15e eeuw. Toen herbouwde Ali al-Mandri, een commandant die uit Granada was gevlucht, de verwoeste stad. Moslims en Joden die uit Andalusië waren verdreven vestigden zich er en brachten hun bouwstijl, muziek en keuken mee. Daarom heet Tétouan ook wel “de dochter van Granada”.

Van 1913 tot 1956 was Tétouan de hoofdstad van het Spaanse protectoraat in Noord-Marokko. Dat zie je nog terug in de nieuwe wijken buiten de medina en je hoort er nog regelmatig Spaans. In 1997 kwam de medina op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. UNESCO noemt haar “één van de kleinste medina’s van Marokko, maar ongetwijfeld de meest complete”. In 2017 werd Tétouan ook opgenomen in het UNESCO-netwerk van Creatieve Steden voor ambachten en volkskunst.

De medina van Tétouan

De medina is omgeven door een stadsmuur van ongeveer vijf kilometer en heeft zeven poorten. De plattegrond is nog vrijwel intact. Hoofdstraten verbinden de poorten met pleinen en openbare gebouwen, zoals moskeeën, funduqs en zawiya’s, en kleinere steegjes leiden naar de woonwijken. Waar Chefchaouen blauw is, is Tétouan wit.

In de medina heeft elk ambacht van oudsher zijn eigen buurt: zellige (tegelwerk), aardewerk, gipsdecoraties, borduurwerk, houtwerk en zilverinleg. Bij een wandeling zie je ambachtslieden aan het werk en kom je langs de souks.

Loop zonder haast door de steegjes en kijk naar wat er gemaakt wordt. In de ambachtswijken werken tegelzetters, aardewerkmakers en borduurders. In de leerlooierijen van Dar Dbagh, die nog altijd in gebruik zijn, wordt leer volgens oude methoden bewerkt. Een gids helpt om de verschillende buurten van de medina te begrijpen.

Plaza Hassan II en het Koninklijk Paleis

Aan de rand van de medina ligt Plaza Hassan II (ook wel El Mechouar of Feddan), het grote plein voor het Koninklijk Paleis. Het paleis is niet open voor publiek, maar de poort is de moeite waard en het plein met fonteinen, bloembakken en smeedijzeren balkons doet aan Andalusië denken. Vanaf het plein loop je zo de medina in.

Bab Okla

Bab Okla is de bekendste van de zeven poorten van de medina. Vanaf hier loop je naar het plein voor het paleis, de leerlooierij, het etnografisch museum en de kunstambachtsschool. Het is een goede plek om je wandeling te beginnen.

De Spaanse stad: de Ensanche

Buiten de medina bouwde de Spaanse administratie tussen 1913 en 1956 nieuwe wijken, de Ensanche (“uitbreiding”). Ze lijken sterk op andere Spaanse steden uit die tijd en zijn gebouwd rond een groot rond plein, Plaza Moulay el Mehdi, dat vroeger Plaza Primo de Rivera heette. In deze wijk staat ook een katholieke kerk uit de protectoraatsjaren die nog steeds in gebruik is.

De Spaanse invloed is nog altijd voelbaar. Veel inwoners spreken Spaans en op straatnaamborden staan soms zowel Arabische als Spaanse namen.

Het contrast met de medina is groot: brede lanen in plaats van smalle steegjes. Avenue Mohammed V, de centrale laan van de Ensanche, heeft gebouwen in Spaanse stijl met loggia’s en kleurrijke gevels, en is gevuld met cafés, banketbakkers en terrassen.

Meer over hoe de Andalusische en Spaanse keuken Noord-Marokko hebben gevormd lees je in Al-Andalus: de Marokkaans-Spaanse keuken.

Ambachten en musea in Tétouan

Tétouan staat bekend om zijn vakmanschap. Dit zijn plekken waar je er meer over leert:

• Dar Sanaa en het Nationaal Instituut voor Schone Kunsten: de ambachtsschool en de kunstopleiding van de stad. UNESCO noemt ze als bewijs van een eeuwenoude traditie die nog leeft. Het instituut werd in 1945 opgericht.
• Archeologisch Museum: op ongeveer honderd meter van het Koninklijk Paleis, met vondsten uit de Fenicische, Romeinse, Joodse en Arabische periode. Het museum dateert uit 1943.
• Museum bij Bab Okla: een tentoonstelling over de mens en zijn omgeving in Tétouan, met aandacht voor de architectuur van de medina en de lokale ambachten.
• Centro de Arte Moderno: het museum voor moderne kunst, geopend in 2013, met werk van onder meer afgestudeerden van het kunstinstituut.
• Bengualid-synagoge: de laatste synagoge van de stad, nu een museum. Tétouan had vroeger een grote Sefardische gemeenschap en werd daarom wel “klein Jeruzalem” genoemd.

Openingstijden veranderen, dus controleer die vlak voor je vertrek.

Wil je een souvenir meenemen? In de medina vind je tegelwerk (zellige), keramiek, koperwerk, manden en textiel.

Wat eet je in Tétouan?

De keuken van Tétouan heeft een eigen karakter. Arabische, Berberse, Andalusische, Turkse en Spaanse invloeden komen er samen, en dat proef je in de gerechten en de zoetigheden. Couscous en rfissa vind je hier net als in de rest van Marokko, maar deze gerechten maken Tétouan bijzonder:

• Pastilla, hartig uitgevoerd. In Tétouan is de pastilla traditioneel hartiger dan elders: met veel ingelegde citroen en zonder suiker of amandelen. Wil je het zelf maken, lees dan het recept voor Marokkaanse kippastilla.
• Vis uit de Middellandse Zee. Aan de kust hoort vis bij de lokale keuken, zoals de visfilet à la tétouanaise met garnalen en olijven.
• Jben. Vrouwen uit de omgeving verkopen jben, een verse witte kaas in palmbladeren, op de souks. Zelf maken kan met het recept voor Jben Beldi, Marokkaanse verse kaas.
• Zoetigheden met Ottomaanse invloed. Na 1830 vestigden zich Algerijnse vluchtelingen in Tétouan en zij brachten onder meer baklava en qatayef mee. Een recept vind je bij baklawa met amandelen en honing.
• Harira en andere soepen, die bij de keuken van Noord-Marokko horen.

Kom je met honger? De centrale markt is een goede plek voor vers en gedroogd fruit, zoals dadels, vijgen, kersen, amandelen en walnoten. Drink er een glas Marokkaanse muntthee bij, want die hoort bij elke maaltijd.

Strand en omgeving: Martil, M’diq en het Rifgebergte

Tétouan ligt dicht bij de kust en dicht bij de bergen.

• Martil: het dichtstbijzijnde strandplaatsje, ongeveer 10 kilometer van de stad, met een breed zandstrand en een boulevard.
• M’diq, Cabo Negro en Fnideq: badplaatsen en havens langs de kust, die in de zomer druk zijn.
• Tamuda: de overblijfselen van een oude Romeinse stad, op korte afstand van Tétouan.
• Het Rifgebergte: de bergen Dersa en Ghorghiz liggen vlak bij de stad en zijn geschikt voor wandelingen.

Tétouan en Chefchaouen liggen in dezelfde regio. Met de auto ben je in ongeveer 1 uur en 25 minuten van de ene naar de andere stad, dus ze zijn goed te combineren. Lees ook ons reisverhaal over Chefchaouen.

Wil je de bergen in? Het nationaal park Talassemtane ligt op ongeveer 30 kilometer van de stad, met ceders, sparren en Berberdorpen. Er lopen wandelroutes naar onder meer de gorges van Akchour en de Pont de Dieu.

Wanneer kun je Tétouan het beste bezoeken?

De beste periodes zijn mei en juni en september en oktober. Dan ligt de gemiddelde maximumtemperatuur overdag tussen ongeveer 23 en 28 °C. In juli en augustus wordt het ongeveer 30 °C en valt er bijna geen regen, maar de kust is dan druk. In de winter is het mild (overdag ongeveer 17 tot 18 °C), maar december is de natste maand met rond de 100 millimeter regen.

Hoeveel tijd heb je nodig?

Voor de medina, Plaza Hassan II en een of twee musea is een dag genoeg. Wil je ook naar het strand of de bergen, of de Spaanse wijk rustig bekijken, plan dan minstens één nacht in.

Een mooie combinatie voor twee dagen: een dag voor de medina, het plein en de musea, en een dag voor het strand van Martil of de bergen.

Hoe kom je in Tétouan?

• Vliegtuig: Tétouan heeft een eigen luchthaven, Sania Ramel, ongeveer 6 kilometer ten oosten van de stad, met vluchten naar West-Europa.
• Auto, bus of taxi: snelwegen verbinden Tétouan met Tanger, Chefchaouen en de grens bij Ceuta.
• Trein: de oude spoorlijn tussen Ceuta en Tétouan is niet meer in gebruik. Reis je per trein, dan stap je meestal uit in Tanger en ga je verder met bus of taxi. Controleer de actuele verbindingen voor je vertrekt.

Tétouan is meer dan een tussenstop

Tétouan is niet zo bekend als Chefchaouen of Marrakech, en dat maakt het juist de moeite waard. Je vindt er een medina die vrijwel intact is gebleven, een stad met een Andalusische en Spaanse geschiedenis, levende ambachten en een keuken die je nergens anders zo proeft. Neem er een dag of een nacht voor en kom terug met een paar recepten om zelf te maken.

Wie door Noord-Marokko reist, doet er goed aan Tétouan niet over te slaan. Lees ook ons reisverhaal over Chefchaouen, het blauwe dorp op ongeveer 1 uur en 25 minuten rijden.