De geschiedenis van Essaouira

Tot in de jaren zestig stond de stad bekend onder de Portugese naam Mogador. Die naam komt waarschijnlijk van het Fenicische woord migdol, dat “kleine vesting” betekent. De Portugezen bouwden hier in 1506 een fort, maar dat viel al na enkele jaren.

De stad zoals je haar nu ziet, is veel jonger. Vanaf 1760 liet sultan Mohammed ben Abdallah haar bouwen als koninklijke haven, met hulp van de Franse ingenieur Théodore Cornut en andere Marokkaanse en Europese architecten. De stadsmuren zijn geïnspireerd op het werk van de Franse vestingbouwer Vauban. Het doel was een haven aan de Atlantische kust waar handelaren uit Europa en Afrika samen zaken konden doen. Tot het einde van de 19e eeuw was Essaouira de belangrijkste haven van Marokko, waar de karavaanhandel uit de Sahara aansloot op de scheepvaart naar Europa. Daarom stond de stad ook bekend als de “haven van Timboektoe”.

De stad was vanaf het begin multicultureel. Amazigh, Arabieren, Afrikanen en Europeanen woonden er samen, net als moslims, christenen en Joden. Joodse handelaren kregen een belangrijke rol in de handel met Europa en vormden lange tijd een groot deel van de bevolking. In 2001 kwam de medina op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. UNESCO noemt haar een uitzonderlijk voorbeeld van een versterkte havenstad uit de late 18e eeuw.

De medina en de wallen

De medina is compact en autovrij, met smalle straten vol winkeltjes, galeries en werkplaatsen. Dankzij het Franse ontwerp heeft ze volgens UNESCO grotendeels het uiterlijk van een Europese stad behouden, terwijl de bouw ook de principes van de Arabisch-islamitische architectuur volgt. In de winkels vind je onder meer kralen, tapijten en handgemaakte schoenen.

Skala de la Ville

De zeemuur langs de noordkant van de medina heet Skala de la Ville. Hier kijkt de stad recht uit over de oceaan. Een rij bronzen kanonnen staat nog altijd naar zee gericht. Ze zijn in de 18e en 19e eeuw in Spanje, Portugal en Nederland gegoten. Voor de kust liggen de Îles Purpuraires, met op het grootste eiland de ruïne van een oud fort. Ook de Skala du Port bij de haven is de moeite waard. De skala bij de haven en de stadsmuren dienden als decor voor de serie Game of Thrones, waar ze de stad Astapor voorstelden.

Place Moulay Hassan

Place Moulay Hassan is het centrale, autovrije plein van de stad. Het ligt bij de haven en is een goede plek om je wandeling te beginnen of te eindigen.

De haven en de vis

Ten zuiden van de medina, voorbij de Skala du Port en door een blauwe poort, begint de werkende haven. De blauwe houten boten langs de kade zijn de vissersvloot. Die vaart ’s nachts uit voor sardines, zeebrasem, calamares en wat de Atlantische Oceaan verder oplevert. De vangsten zijn rijk, doordat de passaatwinden en de Canarische Stroom voor de kust zorgen voor opwellend, voedselrijk water. Sardines en congeralen worden hier veel gevangen. Essaouira is nog altijd een van de grote vissershavens van Marokko.

In de ochtend worden de vangsten gelost en gesorteerd, en zie je vissers hun netten herstellen. Vlak binnen de ingang van de haven staan grillkraampjes. De vangst van die dag ligt daar op ijs, je kiest wat je wilt, het wordt gewogen en direct boven houtskool gegrild. Vraag de prijs per gewicht voordat het op de grill gaat.

Argan en ambachten

Essaouira is een centrum van de productie van arganolie, en de arganboom groeit in de streek rond de stad. Wat je met de olie kunt doen in de keuken en voor je huid en haar, lees je in arganolie uit Marokko. Het recept voor amlou, de Marokkaanse pasta van amandelen, arganolie en honing is een eenvoudige manier om arganolie te proeven.

In de medina werken veel kleine ambachtelijke bedrijven. Bekend is het houtwerk van thuya, een lokale conifeer waarvan de knoestige wortel wordt gebruikt voor marqueterie, dat is houtwerk met inleg. In de gewelfde ruimtes onder het noordelijke bastion zitten werkplaatsen waar kistjes en doosjes worden gemaakt, versierd met inleg van licht hout. De makers laten je vaak graag zien hoe ze werken.

Een tip als je thuya wilt kopen: echt werk is zwaar, de inleg ligt gelijk met het oppervlak en het patroon loopt netjes door over de naden. Lichtere, ruwere stukken zijn meestal van mindere kwaliteit.

Muziek, erfgoed en film

Essaouira is het thuis van de gnaoua-muziek. Sinds 1998 vindt hier elk jaar het Gnaoua Festival of World Music plaats, meestal in de laatste week van juni. Het duurt vier dagen en trekt volgens de organisatie rond de 450.000 bezoekers. Het wordt ook wel het “Marokkaanse Woodstock” genoemd. Hoewel de gnaoua-muziek centraal staat, zijn er ook rock, jazz en reggae. De gnawa staan ook op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed.

Ook het Joodse verleden van de stad is nog zichtbaar:

• De mellah: het oude Joodse kwartier, met meerdere oude synagogen, waaronder de Chaim Pinto-synagoge.
• Bayt Dakira: het “huis van de herinnering”, een Joods museum.
• De Joodse begraafplaatsen, de oude en de nieuwe.

Joden vormden ooit de meerderheid van de bevolking. Vandaag wonen er nog maar enkele, maar de erfenis is een belangrijk deel van de stad.

Essaouira trekt al decennia kunstenaars en filmmakers. Eind jaren zestig werd het een bekende hippie-bestemming. Orson Welles gebruikte de stadsmuren als achtergrond voor zijn verfilming van Othello.

Wat eet je in Essaouira?

Vis staat voorop. In de haven eet je sardines, zeebrasem en calamares vers van de grill. Thuis maak je ze zo:

• Gebakken sardines (sardine mqliya)
• Gevulde sardines (sardine maamrine)
• Sardinetajine met groenten
• Vis met chermoula uit de oven
• Vistajine met tomaat, koriander en citroen

Meer inspiratie vind je in ons overzicht van Marokkaanse visrecepten. De marinade die bij veel visgerechten hoort, lees je in het recept voor chermoula.

Voor het ontbijt of een tussendoortje past amlou, de pasta van amandelen, arganolie en honing, op vers brood. In de medina vind je ook kleine gebakjes, en bij alles hoort een glas Marokkaanse muntthee.

Wind, strand en omgeving

Essaouira heet niet voor niets de “windstad van Afrika”. De Alizé, de passaatwind, waait het grootste deel van het jaar over de baai, vooral van april tot oktober. In juli en augustus staat er de meeste wind. De wind neemt meestal toe rond de late ochtend en blijft tot in de avond.

Het brede zandstrand ligt als een halve maan ten zuiden van de medina. Windstille dagen zijn zeldzaam, dus het strand is vooral een plek om te wandelen, te joggen of te voetballen. Windsurfen en kitesurfen zijn er bijna ideaal. Wie rustig wil zwemmen, kan terecht bij de grotere hotels langs de boulevard, die beschutte zwembaden hebben.

In de omgeving kun je:

• naar Diabat, een dorpje op ongeveer vijf kilometer ten zuiden van de stad; in dat gebied ligt ook de ruïne van Bordj el Berod;
• naar het strand Tagart, met zandduinen;
• verder zuidwaarts naar Taroudant, een ommuurde stad met levendige souks. Het gerecht tangia roudania uit Taroudant is genoemd naar de stad.

Wanneer kun je Essaouira het beste bezoeken?

Door het kustklimaat is het in Essaouira het hele jaar mild. Overdag ligt de gemiddelde temperatuur tussen ongeveer 18 °C in januari en 23 °C in september. Van november tot maart valt de meeste regen, in juni, juli en augustus bijna niets. De wind is in de zomer het sterkst. Wil je tijdens het Gnaoua Festival komen, in de laatste week van juni, boek dan ruim van tevoren, want de stad zit dan vol.

Hoeveel tijd heb je nodig?

Veel bezoekers komen voor een dagtocht vanuit Marrakech. Dat is genoeg om de wallen, de medina en de haven te zien. Toch is Essaouira meer dan een ansichtkaart. Met een of twee nachten heb je tijd voor het strand, de haven in de ochtend en het ritme van de stad.

Hoe kom je in Essaouira?

• Auto of bus: Essaouira ligt ongeveer 175 kilometer ten westen van Marrakech, ruwweg 2,5 tot 3 uur rijden.
• Trein: er is geen treinverbinding naar Essaouira. Marrakech is het zuidelijke eindpunt van het Marokkaanse spoornet.
• Vliegtuig: de luchthaven Essaouira-Mogador ligt op 7 tot 8 kilometer van de stad.

Controleer de actuele dienstregelingen voor je vertrekt.

Essaouira loont meer dan een dagtocht

Of je nu komt voor de wind, de vis of de muziek: Essaouira is een stad om langzaam te ontdekken. Loop over de wallen, eet in de haven en kom thuis met een paar recepten om zelf te maken, zoals gebakken sardines of amlou.