Sommige voorwerpen zijn zo eenvoudig dat je ze bijna over het hoofd zou zien.

Een klein groen glas bijvoorbeeld. En, natuurlijk staan deze glazen ook bij mij in het keukenkastje. Deze glazen zijn zeker niet perfect rond. Misschien zit er ergens een minuscuul luchtbelletje in. De wand is op de ene plek nét iets dikker dan op de andere en rond het midden loopt een karakteristieke verdikking.

In Marokko is dat geen mislukte productie.

Dat is juist het beroemde Beldi-glas.

Deze eenvoudige handgeblazen glazen staan al generaties op Marokkaanse tafels. Er wordt muntthee uit gedronken, maar net zo makkelijk koffie, water of sap.

En inmiddels vind je ze ver buiten Marokko terug in interieurwinkels en op mooi gedekte tafels.

Toch begon het Beldi-glas helemaal niet als designobject.

Het was gewoon een glas voor iedere dag.

Wat is Beldi glas?

Beldi glas is traditioneel Marokkaans drinkglas dat met de mond wordt geblazen uit gerecycled glas. Eigenlijk dus een heel duurzaam item.

Je herkent het klassieke model vooral aan de verdikte rand of rib rond het glas.

De oorspronkelijke glazen waren bedoeld voor dagelijks gebruik en werden onder andere gebruikt voor thee, kruidenthee en koffie.

De naam beldi past daar eigenlijk perfect bij.

Zoals we in ons artikel wat betekent beldi in Marokko? al uitleggen, verwijst beldi afhankelijk van de context naar iets lokaals, traditioneels, vertrouwd of van de eigen streek.

Een Beldi-glas is daar een mooi voorbeeld van.

Niet bedacht als luxe souvenir, maar ontstaan als een praktisch Marokkaans gebruiksvoorwerp.

Waarom heeft een Beldi-glas die rand?

Die kenmerkende verdikking rond het glas is niet alleen decoratief.

Het maakt het glas makkelijker vast te pakken.

Dat is vooral prettig wanneer er hete thee in zit.

Volgens producenten van traditioneel Beldi-glas speelde de rand bovendien een praktische rol in cafés, waar glazen in metalen rekken werden opgeslagen en vervoerd.

Tegenwoordig is diezelfde rand juist hét detail waaraan je het klassieke glas onmiddellijk herkent.

Zet tien verschillende drinkglazen naast elkaar en een echt Beldi-model haal je er meestal zo tussenuit.

Sinds wanneer bestaat het Beldi-glas?

Het ontwerp stamt uit de jaren veertig.

De huidige producent Le Verre Beldi noemt 1946 als het begin van het ontwerp en beschrijft het als een alledaags Marokkaans glas dat decennialang in cafés en huishoudens werd gebruikt.

Dat maakt het interessant.

Het Beldi-glas is dus niet een eeuwenoud object dat ergens uit een paleis of museum komt.

Het is juist een relatief modern Marokkaans ontwerp dat zo vertrouwd werd dat het onderdeel van het dagelijks leven is gaan voelen.

En misschien is dat wel veel leuker.

Niet alles wat typisch Marokkaans is hoeft honderden jaren oud te zijn.

Het Beldi-glas verdween bijna

Het verhaal had overigens heel anders kunnen aflopen.

De traditionele productie kwam begin deze eeuw steeds meer onder druk te staan door goedkope industriële glazen.

In 2013 sloot volgens Le Verre Beldi de fabriek in Casablanca die de klassieke glazen nog produceerde.

Daarmee dreigde het traditionele Beldi-glas helemaal te verdwijnen.

De productie werd later opnieuw opgezet in Marrakech, met voormalige glasblazers en kennis uit de oude fabriek. Daar worden de glazen tegenwoordig opnieuw handmatig geproduceerd.

Dat maakt zo’n simpel drinkglas ineens een stuk interessanter.

Een voorwerp dat jarenlang volkomen gewoon was, bleek pas bijzonder toen het bijna niet meer gemaakt werd.

Hoe wordt Beldi glas gemaakt?

Het proces begint met gebruikt glas.

Flacons, flessen en ander afgedankt glas worden verzameld, gesorteerd en opnieuw gesmolten.

Bij de fabriek in Marrakech wordt volgens de producent dagelijks ongeveer twee ton glasafval verwerkt. Het glas wordt in een oven tot ongeveer 1600 °C verhit. Vervolgens vormen glasblazers het hete materiaal met de mond tot glazen, karaffen en andere voorwerpen.

Daarna moeten de glazen gecontroleerd afkoelen.

Dat proces klinkt misschien industrieel, maar veel van het eigenlijke vormen gebeurt nog steeds met de hand.

Daarom zijn twee Beldi-glazen nooit voor honderd procent identiek.

Luchtbelletjes zijn geen fout

En hier komt mijn favoriete onderdeel.

Zie je een klein luchtbelletje?

Een lichte golving?

Een subtiel verschil in kleur?

Of is het ene glas een millimeter dikker dan het andere?

Dan hoef je niet meteen terug naar de winkel om te ruilen.

Bij mondgeblazen glas horen kleine onregelmatigheden bij het productieproces.

Juist die minieme verschillen laten zien dat het glas niet door een machine in een volledig identieke mal is geproduceerd.

Dat betekent natuurlijk niet dat ieder scheef of beschadigd glas automatisch prachtig vakmanschap is.

Een scherpe rand of barst hoort er uiteraard niet bij.

Maar een klein belletje of kleurverschil?

Dat mag.

Sterker nog: ik vind juist dát mooi, ik hou van ambachtelijke producten met en eigen verhaal.

Waarom zijn Beldi-glazen vaak groen?

De klassieke kleur is dat herkenbare zachte groen.

Die kleur hangt samen met het gerecyclede glas dat als grondstof wordt gebruikt. Gerecyclede flessen en ander glas geven het eindproduct zijn karakteristieke tint.

Tegenwoordig bestaan Beldi-glazen overigens in veel meer kleuren.

Je vindt ze bijvoorbeeld ook:

• transparant;
• amberkleurig;
• blauw;
• grijs;
• roze;
• olijfgroen.

Maar dat lichte flesgroen blijft voor mij toch het echte Beldi-gevoel houden.

Het ziet eruit alsof het glas altijd al ergens op een Marokkaanse tafel heeft gestaan.

Is Beldi glas echt gerecycled?

Traditioneel wel.

De huidige officiële Beldi-productie in Marrakech zegt uitsluitend gerecycled glas te gebruiken.

En juist daardoor is het eigenlijk een verrassend modern product.

Lang voordat recycled, circular en sustainable marketingwoorden werden, werd oud glas simpelweg opnieuw gebruikt omdat het materiaal waardevol was.

Dat past ook mooi bij veel traditioneel Marokkaans handwerk.

Materialen worden gebruikt zolang ze bruikbaar zijn.

Niet omdat er een duurzaamheidslabel op moet, maar omdat weggooien zonde is.

Kun je hete thee uit Beldi-glas drinken?

Daarvoor werd het klassieke model oorspronkelijk juist gebruikt.

Beldi-glazen zijn van oudsher onder andere bedoeld voor thee en de verdikte rand helpt bij het vasthouden van een warm glas.

Toch zou ik bij moderne glazen altijd even kijken wat de verkoper of fabrikant aangeeft.

Niet ieder glas dat tegenwoordig als Beldi-style wordt verkocht is noodzakelijk volgens dezelfde methode gemaakt.

Bij echt handgeblazen glas is het bovendien verstandig extreme temperatuurwisselingen te vermijden.

Een ijskoud glas rechtstreeks vullen met kokend water is nooit de slimste manier om glas gelukkig te houden.

Beldi glas en Marokkaanse muntthee

Natuurlijk kunnen we het niet over deze glazen hebben zonder thee.

Een glas Marokkaanse muntthee ziet er in zo’n eenvoudig Beldi-glas ineens compleet anders uit.

De warme amberkleur van de thee tegen dat zachte groen van het gerecyclede glas, een takje munt erin en daarnaast de zilverkleurige theepot…

Meer heb je eigenlijk niet nodig.

Traditioneel worden bij een Marokkaanse theeservice allerlei soorten kleine glazen gebruikt. Sommige zijn rijk beschilderd met goud en kleur, andere juist heel eenvoudig.

Het Beldi-glas hoort duidelijk bij die tweede groep.

Geen overdaad.

Gewoon een mooi glas dat prettig in de hand ligt.

Heb je ook zo’n traditionele metalen theepot, dan kun je daar straks mooi ons artikel over de berrad, de Marokkaanse theepot, bij linken.

Niet alleen voor thee

Het grappige is dat Beldi-glazen tegenwoordig bijna vaker voor iets anders lijken te worden gebruikt dan voor thee.

Ze zijn namelijk ook perfect voor:

• water;
• sinaasappelsap;
• koffie;
• limonade;
• kleine desserts;
• yoghurt;
• nootjes;
• olijven.

De grotere uitvoeringen worden gewoon als waterglas gebruikt.

En omdat de vorm zo eenvoudig is, passen ze eigenlijk zowel op een heel traditionele Marokkaanse tafel als in een moderne keuken.

Dat verklaart waarschijnlijk voor een deel waarom ze buiten Marokko zo populair zijn geworden.

Beldi is inmiddels meer dan een drinkglas

De techniek wordt tegenwoordig ook gebruikt voor allerlei andere voorwerpen.

Denk aan:

• karaffen;
• kommen;
• schalen;
• vazen;
• kandelaars;
• voorraadpotten.

Toch blijft dat kleine drinkglas met de verdikte rand het bekendste ontwerp.

Het oorspronkelijke model is inmiddels bijna een soort visitekaartje geworden voor Marokkaans glaswerk.

Hoe herken je echt handgeblazen Beldi glas?

Dat is lastiger dan simpelweg naar de kleur kijken.

Niet ieder groen glas met een rand is automatisch traditioneel Marokkaans Beldi-glas.

Let bijvoorbeeld op:

Kleine verschillen tussen glazen
Handgemaakte glazen hoeven niet allemaal exact dezelfde hoogte en dikte te hebben.

Minieme luchtbelletjes
Die kunnen tijdens het blazen ontstaan.

Lichte golving in het glas
Het oppervlak hoeft niet volledig machinaal glad te zijn.

Een natuurlijke kleur
Bij gerecycled glas kunnen subtiele kleurverschillen voorkomen.

Herkomst
Vraag waar de glazen zijn gemaakt en of het daadwerkelijk mondgeblazen gerecycled glas uit Marokko betreft.

Dat laatste is eigenlijk belangrijker dan allerlei romantische verhalen van een webshop.

Beldi is geen beschermd keurmerk.

Er kunnen dus ook industrieel geproduceerde glazen onder die naam worden verkocht.

Kun je Beldi-glazen in de vaatwasser doen?

Hier zou ik voorzichtig mee omgaan.

Sommige hedendaagse producenten en verkopers geven aan dat hun glazen vaatwasmachinebestendig zijn, andere adviseren handwas.

Omdat handgeblazen Beldi-glas in samenstelling en productie kan verschillen, zou ik daarom altijd de instructies van de maker volgen.

Zelf vind ik handwas bij mooi handgemaakt glas sowieso weinig straf.

Warm water, een beetje afwasmiddel, afdrogen en klaar.

Dan voorkom je ook dat de glazen eindeloos tegen elkaar staan te tikken in een vaatwasser.

Beldi glas meenemen uit Marokko

Als je iets uit Marokko wilt meenemen waar je thuis daadwerkelijk iets aan hebt, zijn Beldi-glazen wat mij betreft een uitstekende kandidaat.

Ze zijn niet alleen decoratief.

Je gebruikt ze gewoon.

Bij ontbijt, thee, water, koffie of een drankje buiten op het terras.

In ons overzicht wat neem je mee uit Marokko? staan theeglazen en andere bruikbare Marokkaanse spullen daarom niet voor niets tussen de souvenirs.

Alleen even goed inpakken.

Een sok in ieder glas en wat kleding eromheen wint misschien geen interieurprijs, maar je wilt tenslotte liever zes glazen dan zes zakjes Marokkaanse glasscherven thuis uit je koffer halen.

Waarom past dit glas zo goed bij het woord ‘beldi’?

Misschien begrijp je na dit verhaal ook beter waarom juist dit glas Beldi heet.

Het is eenvoudig.

Lokaal gemaakt.

Gebruikt in cafés en huishoudens.

Niet perfect.

Niet overdreven luxe.

En toch onmiddellijk herkenbaar als iets uit Marokko.

Dat is eigenlijk precies wat we bedoelen in ons verhaal over de betekenis van beldi.

Beldi betekent niet simpelweg oud of handgemaakt.

Het gaat veel meer over iets dat geworteld is in het dagelijkse leven en in een plaatselijke manier van maken.

En weinig voorwerpen laten dat zo mooi zien als dit glas.

Van gewoon drinkglas naar designklassieker

Het Beldi-glas is misschien juist zo geliefd geworden omdat niemand ooit geprobeerd heeft er iets ingewikkelds van te maken.

Een simpele vorm.

Een kleine verdikking.

Gerecycled glas.

Een glasblazer die ieder exemplaar met de hand maakt.

Meer is het eigenlijk niet.

Maar zet zo’n groen Beldi-glas op een tafel naast warm brood, olijfolie en een pot Marokkaanse muntthee en ineens klopt het hele plaatje.

Misschien is dat wel het leukste aan echte gebruiksvoorwerpen.

Ze hoeven niet in een museum te staan om een verhaal te hebben.

Je kunt er gewoon uit drinken.