Sommige keukenhulpen zijn zo eenvoudig dat je je afvraagt waarom je jarenlang ingewikkeldere apparaten hebt gebruikt. De aardewerk knoflookrasp is daar voor mij een perfect voorbeeld van. Het is eigenlijk niet meer dan een klein keramieken schaaltje met een ruw reliëf in het midden. Maar haal er een teen knoflook overheen en binnen een paar seconden heb je een zachte, geurige knoflookpasta.
Geen messen, geen elektriciteit en geen halve teen knoflook die ergens in een pers achterblijft.
In Spanje kom je deze keramieken raspbordjes veel tegen. Spaanse pottenbakkers maken ze speciaal voor knoflook, maar gebruiken ze ook voor onder andere tomaat en gember. Sommige worden zelfs gewoon verkocht als plato rallador de ajo y tomate: een raspbord voor knoflook én tomaat.
En inmiddels begrijp ik heel goed waarom.
Van tientallen knoflookpersen naar één simpel schaaltje
Toen ik nog in een winkel werkte, heb ik ontzettend veel knoflookpersen verkocht. Goedkope, dure, eenvoudige en behoorlijk ingenieuze exemplaren.
Zelf heb ik ze door de jaren heen ook in alle soorten, maten en merken gehad. Roestvrij staal, kunststof, met uitneembare zeefjes, hendels waarvan werd beloofd dat je nauwelijks kracht hoefde te zetten en persen die je zelfs met de schil nog om de knoflookteen zou kunnen gebruiken.
Ze deden meestal wat ze moesten doen.
Maar uiteindelijk vind ik zo’n eenvoudig keramieken raspschaaltje toch het prettigst werken. Beetje olie of water erop..knoflookje erover halen en gaan.
Misschien juist omdat er zo weinig aan kan mankeren, tenzij je hem uit je handen laat vallen natuurlijk! Maar gelukkig kosten ze niet veel.
Hoe werkt het dan? Nou..heel simpel: je pakt een gepelde teen knoflook, wrijft hem met kleine ronddraaiende bewegingen over het ruwe gedeelte en de knoflook verandert rechtstreeks op het bordje in een fijne pasta. Dat is ook precies hoe de traditionele keramieken raspjes worden gebruikt: de verhoogde structuur breekt de knoflook fijn en het vruchtvlees en sap blijven op het schaaltje liggen.
Een scheutje olijfolie erbij, even roeren en je hebt eigenlijk meteen het begin van een dressing, marinade of saus.
Waarom werkt een keramieken knoflookrasp zo goed?
Het geheim zit in het ruwe reliëf.
Bij een gewone rasp haal je een ingrediënt langs scherpe metalen openingen. Bij een knoflookpers wordt de teen door kleine gaatjes gedrukt. Op een keramieken rasp wordt de knoflook daarentegen steeds opnieuw over kleine harde puntjes en ribbeltjes gewreven.
Daardoor ontstaat geen gehakte knoflook, maar een heel fijne knoflookpasta.
En juist die structuur vind ik nou juist zo prettig bij bijvoorbeeld sauzen, dressings en marinades. Je krijgt niet ineens een groot stukje rauwe knoflook in je mond. De knoflook verdeelt zich gemakkelijk door olie, citroensap, yoghurt of tomaat.
Waarom ik hem liever gebruik dan een knoflookpers
Een goede knoflookpers is natuurlijk helemaal geen slecht keukenhulpmiddel. Ik heb er tenslotte genoeg verkocht en gehad.
Maar er zijn een paar dingen waar ik bij een keramieken rasp blijer van word.
Bij een pers blijft bijna altijd iets achter in het gedeelte met de gaatjes. Vervolgens mag je die kleine gaatjes weer schoon zien te krijgen. Sommige persen kunnen uit elkaar, andere hebben een speciaal pinnetje waarmee je de resten eruit kunt duwen, maar het blijft een apparaat dat je na gebruik moet schoonmaken.
Bij het keramieken schaaltje zit de knoflookpasta gewoon voor je.
Je kunt er direct citroensap, olijfolie, zout of kruiden bij doen, het gebruiken en het schaaltje daarna afspoelen. Keramieken raspplaten worden juist om die eenvoudige manier van gebruiken en reinigen verkocht.
En misschien nog belangrijker: ik kan veel beter bepalen hoe fijn ik mijn knoflook wil hebben.
Een paar bewegingen voor wat meer structuur of gewoon iets langer doorgaan totdat er vrijwel een crème ontstaat.
En dan komt de echte verrassing: tomaat
Hier wordt zo’n schaaltje pas echt leuk.
Want waarom zou je er alleen knoflook op raspen?
In Spanje wordt zo’n keramieken rasp ook gebruikt voor tomaat. Dat is niet zo vreemd, want geraspte tomaat speelt een belangrijke rol in een van de simpelste én lekkerste Spaanse gerechten: pan con tomate.
Brood, rijpe tomaat, knoflook, olijfolie en zout.
Meer heb je eigenlijk niet nodig.
Geraspte tomaat op geroosterd brood is in verschillende delen van Spanje heel gebruikelijk. Bij de Catalaanse pa amb tomàquet wordt tomaat traditioneel vaak rechtstreeks over brood gewreven, terwijl er ook versies zijn waarbij de tomaat eerst wordt geraspt en daarna met knoflook, zout en olijfolie wordt gemengd.
En daarvoor is zo’n aardewerk raspje natuurlijk fantastisch. Je begrijpt natuurlijk wel dat ik behalve de kleine knoflook rasp, inmiddels ook de grote voor tomaten in mijn kast heb staan.
Neem een goed rijpe tomaat en wrijf hem over het keramiek. Rasp daarna een klein stukje knoflook op hetzelfde schaaltje. Doe er een flinke scheut goede olijfolie en een beetje zeezout bij en roer het door elkaar.
Rooster een stuk stokbrood of stevig landbrood en schep de tomaat erover.
Klaar.
Zo eenvoudig kan lekker eten zijn.
Niet alleen voor knoflook en tomaat
Als zo’n schaaltje eenmaal in de keuken staat, ga je vanzelf ontdekken dat je er veel meer mee kunt. Het is bijvoorbeeld ook geschikt voor verse gember, kurkuma, citroen- of sinaasappelschil, nootmuskaat en zelfs een klein beetje harde kaas of chocolade. Spaanse makers van deze raspbordjes noemen juist die veelzijdigheid als een van de redenen waarom het traditionele hulpmiddel zo handig is.
Daarbij vind ik vooral verse gember een goede toepassing. Net als knoflook kan gember nogal vezelig zijn als je hem heel fijn probeert te hakken. Op het raspbord krijg je veel gemakkelijker een pasta die je rechtstreeks door een saus of marinade kunt mengen.
Perfect voor de Marokkaanse keuken
En dan komen we natuurlijk vanzelf bij Dar Beldi terecht.
Want als er één ingrediënt is dat je in de Marokkaanse keuken voortdurend tegenkomt, dan is het wel knoflook.
Denk bijvoorbeeld aan onze Marokkaanse chermoula. Daarin gaan knoflook, koriander, peterselie, komijn, paprika, citroen en olijfolie samen tot een marinade die je voor vis, garnalen, aardappelen en groenten kunt gebruiken.
Juist voor zo’n chermoula is heel fijn geraspte knoflook heerlijk. Je kunt de knoflook rechtstreeks op het schaaltje fijnwrijven, er wat citroensap bij doen en vervolgens alles door de kruiden en olijfolie mengen.
Ook in onze zelfgemaakte harissa speelt knoflook een belangrijke rol. Rode pepers, komijn, korianderzaad, karwij, knoflook en olijfolie vormen samen die diepe, pittige smaak.
En kijk eens naar de Marokkaanse maakouda. Ook daarin gebruiken we knoflook, zowel in de aardappelkoekjes als in de saus.
Bij veel van onze Marokkaanse visrecepten komt diezelfde combinatie steeds terug: vis, knoflook, verse kruiden, citroen en specerijen.
Zo’n klein raspschaaltje blijkt ineens bij opvallend veel recepten van pas te komen.
Maak er meteen een dressing in
Dit vind ik persoonlijk een van de handigste dingen aan het schaaltje.
Je hoeft de geraspte knoflook namelijk helemaal niet eerst ergens uit te peuteren.
Rasp één kleine teen knoflook. Doe er citroensap bij, vervolgens zout, komijn en goede olijfolie. Even met een lepeltje mengen en je hebt meteen een eenvoudige dressing voor tomaat, komkommer, gegrilde paprika of een salade.
Of rasp knoflook, voeg olijfolie, peterselie, koriander en wat paprikapoeder toe en gebruik het als snelle marinade.
Het raspschaaltje wordt tegelijkertijd je mengschaaltje.
En als het een mooi handgemaakt schaaltje is, kan het daarna ook gewoon op tafel blijven staan.
Een klein voorwerp met precies dat Beldi-gevoel
Dat is misschien wel waarom ik dit soort keukenhulpen zo leuk vind.
We zijn gewend geraakt aan apparaten en keukenhulpjes die uit steeds meer onderdelen bestaan. Terwijl mensen al generaties lang heel praktische oplossingen maken van aardewerk, hout, steen en metaal.
Een keramieken rasp heeft geen gebruiksaanwijzing nodig. Er kan geen motortje stukgaan en je hoeft hem niet op te laden.
Het is gewoon een stuk aardewerk waarvan iemand ooit heeft bedacht: als ik hier reliëf op maak, kan ik er mijn knoflook op fijnwrijven.
Meer is het eigenlijk niet gewoon old-skool.
En tegelijkertijd werkt het uitstekend.
Dat past voor mij precies bij het idee achter Dar Beldi: mooie dingen hoeven niet ingewikkeld te zijn. Juist traditionele, alledaagse voorwerpen kunnen ontzettend slim gemaakt zijn.
Zelf proberen?
In de Dar Beldi Souk verzamelen we mooie producten die passen bij de sfeer van Marokko en rond de mediterrane keuken: spullen die niet alleen leuk zijn om neer te zetten, maar die je ook werkelijk kunt gebruiken.
Daar hoort zo’n aardewerk knoflookrasp wat mij betreft absoluut bij.
En mocht je denken dat je al een prima knoflookpers in de keukenla hebt liggen: dat dacht ik dus ook.
Sterker nog, ik heb er genoeg gehad.
Toch staat er bij mij uiteindelijk weer dat simpele keramieken schaaltje op het aanrecht.
En dat zegt eigenlijk alles.