Confiture dyal tmar – Marokkaanse dadeljam met oranjebloesem

Dadels spelen een belangrijke rol in de Marokkaanse keuken. Ze worden uit de hand gegeten, geserveerd bij melk en thee en verwerkt in koekjes, brood, zoete vullingen en soms hartige gerechten. Tijdens de ramadan zijn dadels bovendien bijna niet weg te denken van de tafel bij het verbreken van het vasten.

Vooral in de oases van Zuid-Marokko, rond plaatsen als Zagora, Erfoud en Rissani, zijn dadelpalmen al generaties lang onderdeel van het landschap en de landbouw.

En wie bij dadels alleen aan die enorme zachte Mejhoul denkt, mist nog een behoorlijk stuk van het verhaal.

Marokko kent verschillende eigen dadelsoorten, waaronder Mejhoul, Boufeggous, Jihel en Bouskri. Ze verschillen in kleur, formaat, zachtheid en smaak. In mijn artikel over dadels uit Marokko vertel ik daar veel uitgebreider over.

Voor deze confiture dyal tmar hoef je gelukkig niet meteen je duurste Mejhoul-dadels uit de kast te trekken.

Iedere zachte, zoete dadel die gemakkelijk gaar wordt en zich goed laat pureren, is geschikt.

Is dadeljam eigenlijk wel jam?

Niet helemaal zoals aardbeienjam of abrikozenjam.

Deze dadeljam zit qua structuur ergens tussen jam en een zachte dadelpasta in.

Dadels bevatten van zichzelf veel natuurlijke suikers en hebben na het pureren een dikke, bijna romige structuur. Daardoor hebben we geen grote hoeveelheid kristalsuiker nodig om er een smeerbaar geheel van te maken.

Sterker nog, in dit recept voegen we helemaal geen extra suiker toe.

De dadels doen dat werk zelf.

Dat maakt de smaak ook anders dan bij gewone jam. Je proeft vooral de warme, bijna karamelachtige zoetheid van de dadels.

Welke dadels gebruik je voor dadeljam?

De belangrijkste regel is eenvoudig: gebruik dadels die je lekker vindt.

Ze moeten zacht genoeg zijn om na het koken gemakkelijk te pureren. Heb je wat drogere dadels, dan zijn die niet meteen onbruikbaar. Ze hebben alleen wat langer nodig om vocht op te nemen en zacht te worden.

Mejhoul is heerlijk, maar voor een pot dadeljam vind ik het eerlijk gezegd een vrij dure keuze.

Een goede zachte dadel uit een voordeligere soort werkt net zo goed.

Proef er vooraf eentje.

Zijn de dadels flauw, droog of hebben ze een vreemde bijsmaak, dan gaat daar na het koken geen wonder gebeuren. Met maar een paar ingrediënten in het recept proef je de kwaliteit van de dadels behoorlijk goed terug.

Vergeet de pitten niet

Klinkt nogal vanzelfsprekend.

Toch zeg ik het maar even.

Ontpit de dadels voordat ze de pan in gaan.

Een achtergebleven dadelpit en een staafmixer zijn geen combinatie waar iemand vrolijk van wordt.

Snijd de dadels eventueel meteen wat kleiner. Daardoor nemen ze sneller vocht op en worden ze tijdens het koken gelijkmatiger zacht.

Waarom gaat er citroensap bij?

Dadels zijn behoorlijk zoet.

Daarom voegen we citroensap toe. Niet om van de jam een citroenjam te maken, maar om de zoetheid wat frisser te maken.

Zonder dat beetje zuur kan een dadelpasta snel zwaar en erg zoet smaken.

Citroen brengt de smaak meer in balans en laat de dadels zelf uiteindelijk juist beter uitkomen.

Begin met de hoeveelheid uit het recept en proef na het pureren. Dadels verschillen namelijk behoorlijk in zoetheid.

Oranjebloesemwater en dadels

Dan komt het ingrediënt waarmee we deze eenvoudige dadelpasta een heel andere richting geven: oranjebloesemwater.

De combinatie van dadels en oranjebloesem past prachtig bij de smaken die je veel in Marokkaanse zoete gerechten tegenkomt.

Maar hier geldt absoluut dat meer niet beter is.

Begin met een halve theelepel en proef.

De oranjebloesem moet ergens op de achtergrond zitten. Je wilt hem ruiken en heel licht proeven, maar de warme karamelsmaak van de dadels moet de hoofdrol houden.

Als je na één hap het gevoel hebt dat je een fles parfum hebt leeggedronken, was je iets te enthousiast.

Je kunt altijd nog een paar druppels toevoegen.

Eruit halen wordt een stuk ingewikkelder.

Hoe glad moet dadeljam zijn?

Dat mag je voor een deel zelf bepalen.

Ik vind deze dadeljam het lekkerst wanneer hij glad en smeerbaar is, maar niet zo dun dat hij van mijn brood afloopt.

Pureer de zachte dadels daarom eerst en kijk daarna naar de structuur.

Is de pasta veel te dik, voeg dan een klein beetje water toe.

Doe dat echt beetje bij beetje. Een eetlepel kan bij zo’n geconcentreerde dadelpasta al behoorlijk verschil maken.

Houd er bovendien rekening mee dat de jam tijdens het afkoelen nog wat steviger wordt.

Maak hem in de pan dus liever een fractie losser dan je uiteindelijk wilt hebben.

Wat kun je met Marokkaanse dadeljam?

Veel meer dan alleen op een boterham smeren.

Bij een Marokkaans ontbijt kun je de dadeljam op tafel zetten naast brood, honing, olijfolie, boter en amlou.

Hij is ook lekker op warme msemen of baghrir.

Je kunt hem daarnaast gebruiken als vulling voor koekjes of gebak, door yoghurt roeren of een kleine lepel toevoegen aan een kom ontbijtgranen.

En eerlijk gezegd heb ik ook weinig bezwaar tegen een lepel rechtstreeks uit de pot.

Vooral in combinatie met noten werkt dadel erg goed. Dat zie je ook terug in mijn romige dadeldip met amandelen.

Dadeljam bij kaas

Een toepassing waar je misschien niet meteen aan denkt, is dadeljam bij kaas.

De zoete, diepe smaak van dadels combineert heel goed met zoute en wat pittigere kazen.

Gebruik er maar een klein beetje van. Je wilt geen dessert van je kaasplank maken.

Een klein lepeltje naast een stuk geitenkaas of een stevige gerijpte kaas is al voldoende.

Ook hierbij kun je wat gehakte amandelen of walnoten toevoegen voor extra structuur.

Dadeljam als vulling

Doordat deze confiture veel dikker is dan gewone vruchtenjam, kun je hem ook goed als zoete vulling gebruiken.

Denk aan koekjes, gevulde broodjes of kleine gebakjes.

Laat de jam daarvoor wat steviger zodat hij tijdens het verwerken niet overal uitloopt.

Je kunt er eventueel fijngehakte amandelen of walnoten door mengen wanneer je een stevigere vulling wilt maken.

Zo heb je met één pot ineens veel meer mogelijkheden dan alleen iets voor op brood.

Dadeljam bij een Marokkaans ontbijt

Dit is misschien wel mijn favoriete manier om hem te gebruiken.

Zet een potje dadeljam op tafel met vers brood, honing, olijfolie en eventueel amlou, Marokkaanse amandelpasta met arganolie en honing.

Dan hoeft er eigenlijk niet veel meer te gebeuren.

Een stuk brood, beetje dadeljam erop en koffie of muntthee erbij.

In ons artikel over Marokkaans ontbijt vind je nog veel meer dingen die je erbij op tafel kunt zetten.

Bewaren in een schone pot

Omdat deze dadeljam geen klassieke suikerrijke inmaakjam is, zou ik hem ook niet behandelen alsof hij maandenlang ongekoeld in een voorraadkast kan staan.

Gebruik een goed schoongemaakte pot, laat de jam afkoelen en bewaar hem daarna in de koelkast.

Gebruik bij het opscheppen steeds een schone lepel.

Wil je een grotere hoeveelheid maken, dan zou ik liever meerdere kleine potjes vullen dan één enorme pot waar wekenlang lepels in verdwijnen.

Een paar ingrediënten zijn genoeg

Dat vind ik uiteindelijk het leukste aan deze confiture dyal tmar.

We nemen iets wat van zichzelf al ontzettend veel smaak heeft en proberen daar niet vervolgens twintig andere ingrediënten overheen te gooien.

Dadels zorgen voor zoetheid en die diepe karamelsmaak. Citroen maakt het frisser en een klein beetje oranjebloesemwater geeft er die herkenbare geur aan.

Meer heeft het eigenlijk niet nodig.

Alleen nog een stuk warm Marokkaans brood.

En een beetje zelfbeheersing wanneer die pot eenmaal open is.