Karmous el Hindi – Cactusvijgen uit Marokko
Een cactusvijg is de eetbare vrucht van de vijgcactus en wordt in Marokko onder meer karmous el hindi of l’hendiya genoemd
Cactusvijgen zijn de sappige vruchten van de vijgcactus. In Marokko worden ze onder andere l’hendiya en karmous el hindi genoemd. Je eet het zachte vruchtvlees vers, maar pas op: op de schil zitten piepkleine stekeltjes die je nauwelijks ziet.
Wie in de zomer door Marokko reist, kan ze bijna niet missen. Langs de weg, op markten en bij fruitverkopers liggen gele, groene, oranje, rode en paarse cactusvijgen opgestapeld.
Van buiten zien ze er behoorlijk ontoegankelijk uit. Van binnen zit juist zacht, sappig en lichtzoet vruchtvlees vol kleine eetbare pitjes.
Een cactusvijg is heerlijk, maar pak een onbewerkte vrucht liever niet zomaar met blote handen vast. Op de schil zitten namelijk minuscule stekeltjes die je soms pas ontdekt wanneer ze al in je vingers zitten.
In Marokko zie je verkopers de vruchten razendsnel schoonmaken. Met een vork wordt de cactusvijg vastgehouden, de uiteinden worden afgesneden en met één snee over de lengte wordt de dikke schil geopend. Een paar seconden later ligt het vruchtvlees klaar om op te eten.
Thuis kost het misschien iets meer tijd, maar als je eenmaal weet hoe het moet, is een cactusvijg helemaal niet moeilijk schoon te maken.
Wat is een cactusvijg?
De cactusvijg is de vrucht van een cactus uit het geslacht Opuntia. Een van de bekendste soorten is Opuntia ficus-indica.
De plant bestaat uit grote, platte en vlezige schijven. Ze lijken een beetje op bladeren, maar zijn eigenlijk verdikte stengeldelen waarin de cactus water kan opslaan.
Aan de randen ontstaan bloemen waar later de cactusvijgen uit groeien.
Daardoor kan de plant goed overleven in warme en droge gebieden en voelt hij zich prima thuis in grote delen van Marokko.
Hoe heet een cactusvijg in Marokko?
In Marokko worden verschillende namen voor de cactusvijg gebruikt.
Veelgehoorde namen zijn l’hendiya en karmous el hindi. In het Frans wordt de vrucht figue de Barbarie genoemd.
De precieze benaming kan per streek verschillen.
Karmous betekent vijg, maar ondanks de naam is de cactusvijg geen familie van de gewone vijg.
Hoe smaakt een cactusvijg?
Een rijpe cactusvijg heeft zacht en sappig vruchtvlees met een milde, frisse zoetheid.
Sommige mensen vinden de smaak een beetje aan peer, meloen of watermeloen doen denken, maar cactusvijg heeft vooral een heel eigen smaak.
Afhankelijk van de soort kan het vruchtvlees lichtgeel, oranje, roze of diep roodpaars zijn.
Binnenin zitten veel kleine harde pitjes. Die zijn eetbaar en worden meestal gewoon doorgeslikt.
Wil je cactusvijgen verwerken tot jam, ijs, sorbet of sap, dan kun je het vruchtvlees pureren en daarna door een fijne zeef drukken. Zo blijven de harde pitjes achter.
Wanneer zijn cactusvijgen rijp?
Cactusvijgen horen vooral bij de zomer en het begin van de herfst.
Het exacte seizoen verschilt per streek en per soort. Sommige cactusvijgen rijpen vroeg in de zomer, terwijl andere pas later geoogst worden.
Een goede cactusvijg voelt stevig aan, maar geeft bij heel lichte druk een klein beetje mee.
Vruchten met grote zachte plekken, beschadigingen of een sterk verschrompelde schil kun je beter laten liggen.
Hoe schil je een cactusvijg zonder stekels in je handen?
Hier moet je echt even opletten.
Op de schil van cactusvijgen zitten glochiden: piepkleine haarachtige weerhaakjes. Ze zijn veel kleiner dan gewone cactusstekels en soms bijna onzichtbaar.
Maar als ze eenmaal in je vingers zitten, voel je ze des te beter.
Zo schil je een cactusvijg veilig:
Pak de vrucht vast met een tang, vork of stevige keukenhandschoenen.
Spoel hem voorzichtig af zonder met je blote handen over de schil te wrijven.
Snijd een klein stukje van de boven- en onderkant af.
Maak over de lengte een ondiepe snee door alleen de dikke schil.
Trek of rol de schil met behulp van mes en vork van het vruchtvlees.
Leg de geschilde cactusvijg op een schoon bord.
Maak daarna ook je snijplank en werkblad voorzichtig schoon. Er kunnen nog losse stekeltjes achterblijven.
Cactusvijgen uit de supermarkt zijn vaak al geborsteld, maar ook daarmee blijft voorzichtigheid verstandig.
Hoe eet je een cactusvijg?
De eenvoudigste manier is misschien wel de lekkerste: goed gekoeld en gewoon vers.
In Marokko worden cactusvijgen in het seizoen veel uit de hand gegeten. Markt- en straatverkopers schillen ze vaak ter plekke.
Maar je kunt er veel meer mee doen.
Het vruchtvlees is heerlijk in:
fruitsalades
sap
smoothies
desserts
jam
ijs en sorbet
Marokkaanse cactusvijgenjam
Heb je een flinke hoeveelheid rijpe cactusvijgen, dan is jam een heerlijke manier om ze te verwerken.
Voor onze Marokkaanse cactusvijgenjam worden de harde pitjes uit het vruchtvlees gezeefd. Citroen zorgt voor frisheid en een klein beetje oranjebloesemwater geeft de jam een subtiel Marokkaans accent.
Vooral rode en paarse cactusvijgen geven een prachtige roze tot dieprode kleur.
Lekker op brood bij het ontbijt, bij msemen of gewoon op een stukje vers Marokkaans brood.
Cactusvijgenijs met oranjebloesemwater
Op een hete zomerdag is cactusvijg misschien nóg lekkerder wanneer je er ijs van maakt.
Onze cactusvijgensorbet met oranjebloesemwater is fris, fruitig en licht. Het zachte vruchtvlees wordt gezeefd zodat de harde pitjes verdwijnen en een klein beetje oranjebloesemwater geeft de sorbet zijn Marokkaanse karakter.
Het resultaat is precies wat je op een warme dag wilt: koud, fris en niet te zwaar.
Zo kun je één cactusvijg dus op totaal verschillende manieren eten: vers uit de hand, als jam bij het ontbijt of als verfrissend ijs na een maaltijd.
Cactusvijgen in Marokko
De vijgcactus voelt zich uitstekend thuis in droge gebieden.
In Marokko wordt hij niet alleen vanwege het fruit geteeld. De planten kunnen bijvoorbeeld dienen als natuurlijke afscheiding rond akkers en helpen met hun wortels de grond vast te houden.
Een bekende streek voor cactusvijgen ligt in het zuiden van Marokko rond Aït Baâmrane en Sidi Ifni.
De vruchten worden vers gegeten en verkocht, maar ook verwerkt tot allerlei producten.
En dan is er natuurlijk nog dat kleine kostbare flesje waar veel mensen de cactusvijg tegenwoordig van kennen: cactusvijgpitolie.
Wat is cactusvijgolie?
Cactusvijgpitolie wordt niet gemaakt van het sappige vruchtvlees, maar van de harde pitjes die erin zitten.
Na verwerking van de vruchten worden de pitten verzameld, schoongemaakt en gedroogd. Vervolgens kan er olie uit worden geperst.
Iedere pit bevat maar een heel kleine hoeveelheid olie. Er zijn daardoor veel cactusvijgen en ontzettend veel pitten nodig om een relatief kleine hoeveelheid cactusvijgpitolie te produceren.
Dat verklaart voor een groot deel waarom echte cactusvijgpitolie zo kostbaar kan zijn.
Waarvoor wordt cactusvijgolie gebruikt?
Cactusvijgpitolie wordt vooral gebruikt als cosmetische olie voor huid en haar.
De olie is relatief licht en bevat van nature verschillende vetzuren en tocoferolen, stoffen uit de vitamine E-familie.
Je ziet cactusvijgpitolie daarom terug in gezichtsolie, serums, crèmes en haarproducten.
Dat betekent overigens niet dat alle wonderlijke claims die soms aan cactusvijgolie worden toegeschreven automatisch kloppen. Het blijft in de eerste plaats een verzorgende plantaardige olie en geen geneesmiddel.
Hoe herken je pure cactusvijgpitolie?
Omdat echte cactusvijgpitolie kostbaar is, bestaan er ook producten waarin maar een kleine hoeveelheid cactusvijgpitolie wordt gemengd met een goedkopere plantaardige olie.
Kijk daarom altijd naar de ingrediëntenlijst.
Bij een zuiver cosmetisch product hoort Opuntia Ficus-Indica Seed Oil als enige olie vermeld te staan.
Een product waarop alleen cactus oil staat, hoeft niet automatisch pure cactusvijgpitolie te zijn. Het kan bijvoorbeeld ook om een mengsel of maceraat gaan.
Pure cactusvijgpitolie ruikt bovendien niet zoet naar cactusvruchten. De geur is meestal heel zacht, plantaardig, licht nootachtig of wat aards.
Kun je cactusvijgolie eten?
Gebruik cactusvijgpitolie alleen in de keuken wanneer op de verpakking duidelijk staat aangegeven dat het product geschikt is voor consumptie.
De kleine flesjes die als gezichts- of haarolie worden verkocht, zijn bedoeld voor cosmetisch gebruik.
Voor eten gebruiken we vooral het heerlijke vruchtvlees zelf.
Van stekelig fruit tot zomerse lekkernij
Misschien is dat nog wel het leukste aan cactusvijgen.
Langs een droge Marokkaanse helling ziet de plant er bijna onverwoestbaar uit. De vrucht zit vol vervelende kleine stekeltjes en nodigt op het eerste gezicht niet bepaald uit om er direct een hap uit te nemen.
Maar zodra de dikke schil eraf is, komt er zacht, sappig en verfrissend vruchtvlees tevoorschijn.
Je kunt er Marokkaanse cactusvijgenjam van maken, er een heerlijke cactusvijgensorbet met oranjebloesemwatervan draaien en uit de pitjes wordt zelfs kostbare olie geperst.
Maar wanneer er op een hete zomerdag een schaal goed gekoelde cactusvijgen op tafel staat, hoeft er eigenlijk helemaal niets mee te gebeuren.
Gewoon schillen, eten en genieten.
Bessaha w raha!